P O Ë Z I E N O T I T I E S

2006-09-21T09:29:00.000Z

8/8 Sprookjeshuwelijk

2006-09-16T20:07:00.000Z

Vandaag heeft Ilja Leonard Pfeijffer in het Franse Valéry krachtens zijn
bevoegdheid als dichter [?!] Katja Schuurman en Thijs Römer in de echt verbonden.

Waarom zijn hier geen beelden van verschenen op, bijvoorbeeld, De Contrabas? Of heb ik wat gemist? Als dit geen bewijs is dat poëzie er toe doet, dan weet ik het niet meer...

O Nina

2006-09-07T20:36:00.000Z

Om een of andere reden maken de Amerikanen tegenwoordig betere tv (HBO) dan speelfilms (Hollywood). The Sopranos en zo zijn leuk en ironisch en zo, maar The Wire is pas echt goed. Sociologie als politiek als kunst. Het vierde seizoen begint deze week op de Amerikaanse televisie (of zoals ik graag zeg: op het internet).

Koekiemonster en het sublieme

2006-08-28T17:22:00.001Z

Inderdaad, voor Koekiemonster hoeft een gedicht niet per se te rijmen. Zijn verlangen naar koekjes is simpelweg te groot voor dergelijke artificiële beperkingen. Toch moet het belang van rijm in zijn poëzie niet worden onderschat. Het rijmschema kan gezien worden als een manier om de honger te reguleren of dresseren, vergelijkbaar met het Fort-Da spel waarmee Freuds neefje de afwezigheid van zijn moeder beheersbaar probeerde te maken. Afwezigheid van koekjes is in laatste instantie het thema van alle poëzie die Koekiemonster schreef in de periode vlak voor zijn geestelijke instorting, of er nu expliciet over koekjes wordt gesproken of niet. Immers, zolang hij zijn mond gebruikt om gedichten te declameren, kan hij geen koekjes eten. M.a.w.: afwezigheid van koekjes en poëzie constitueren elkaar wederzijds. Tegelijk is niets zo traumatisch of ontregelend als de vervulling van een fundamenteel verlangen, zoals het volgende gedicht illustreert:

Het gedicht moet wel falen, omdat de sublieme "inhoud" van het gedicht (koekjes) zich onmogelijk laat verzoenen met de regelmatige vorm. Het is zeker mogelijk dit falen als een soort succes te beschouwen, nl. als een benadering van het onrepresenteerbare d.m.v. ontregelingsstrategieën. Bij de jongere generatie dichters echter lijkt de poëtica van het verhevene aan prestige te hebben ingeboet ten bate van de rehabilitatie van een bepaalde opvatting van het schone:

Appa ft Naffer - Schuif Aan De Kant

2006-08-27T22:13:00.000Z

Derrida over schrijfangst

2006-08-23T13:52:00.000Z

Zweden hebben te veel gevoel voor ironie

2006-08-17T18:44:00.000Z

Ik ga deze blog alleen nog voor stomme doeleinden gebruiken. Zoals:

De eerste helft van het nanananana-refrein is zo onwijs ergens anders van, maar van wat?

Citaat van de dag

2006-08-06T17:38:00.000Z

Roland Barthes over interviews:

Het terrorisme van de vraag: journalist: een soort smeris die op je gesteld is, die het beste met je voor heeft.

Alsof je er per se baat bij zou hebben om jezelf "nader te verklaren"! Een paternalistische, katholieke vorm: het interview als biecht, de wereldwijde massamedia als Aardse Stad en "het publiek" als God. En toch (of juist daarom): buitengewoon aantrekkelijk.

Happy birthday Percy Shelley

2006-08-04T15:18:00.000Z

Een belangrijke reden dat zoveel mensen een hartstochtelijke hekel hebben aan Bush is, denk ik, dat zijn hele administratie zo'n uitgesproken slechte smaak heeft. Zie bijvoorbeeld de typografie:

Zoveel afzichtelijkheid maakt deel uit van de pseudo-democratische, punkrock, do-it-yourself aantrekkingskracht van Bush. "Elke dumbo kan president worden; iedereen met Photoshop is een designer..." Dat zijn natuurlijk leugens (dumbo in kwestie is vooral een erg rijke dumbo), maar de links-elitaire kritiek op de esthetiek (of intelligentie) van rechts mist altijd de kern van de zaak. De designafdeling van Clinton zou ook "Plan for Victory" geschreven hebben, of woorden van gelijke holheid in een situatie van gelijke wereldburgeroorlog; zij had dat enkel wat smaakvoller aangepakt. Smaak is altijd politiek, maar als je goede smaak het enige wezenlijke is dat je nog van de tegenstander scheidt...

En btw, waarom haat iedereen Rita Verdonk? Omdat ze niet het goede uiterlijk heeft, niet de jusite stijl heeft, om te zeggen: "Ik houd mijn rug recht." Ze staat en kijkt er te serieus bij! Een oud dametje, met wit haar, een krom ruggetje, van de PvdA of D66 of zo: als zij precies hetzelfde had gedaan en gezegd als lovely Rita: 5% van de controverse.

Esthetisering van de politiek: 1; politisering van de esthetiek: 0.

bla bla bla titel

2006-08-02T18:16:00.000Z

Bas Belleman in de Groene:

Pieter Boskma en Joost Zwagerman behoorden beiden tot de laatste groepsgewijze avant-garde van de Nederlandse literatuur, de Maximalen.

"Groepsgewijze avant-garde"... Klinkt een beetje als een pornotopos, niet? "Double penetration", "tentacle fuck", "groepsgewijze avant-garde"... Maar betekent dit dat er eenmans avant-gardes zijn? Ik hoop het.

Schetsmatig pleidooi voor de Romantiek

2006-08-01T18:03:00.000Z

Benjamin Kunkel in the paper of record:

For the Romantics, you lost your way in life not when you began to take drugs, leak self-esteem or be ill-used by your intimates. For them, the crisis was immediate and general: to be a functioning adult in a corrupt society was to be far gone already. They sought a return not to mere sanity, but to a state of being that had scarcely yet existed. Psychologically and politically, the young Romantics were revolutionaries. Indeed, the culture of secular autobiography and the ideal of radical democracy emerged roughly together: now it was up to the individual to say what a good life might be and how society might allow one.

(...)

But where is the contemporary writer reporting honestly, ambitiously and without therapeutic cant or smug self-help recipes on his or her effort to live a proud and decent life? Contemporary memoirists have taught us mostly how to survive. They haven't begun to teach us how to live.

Somehow it still seems brave to admit between the covers of a book to all that has gone wrong with us, when in fact nothing is more customary. No taboo appears to constrain the memoirist — except the taboo on aspiration, for oneself or one's society.

(...)

So it is that we live in a rich and free country, full of striving individuals chasing comfort and distinction, whose autobiographical literature tells us that helpless addiction and passive suffering are the most meaningful experiences you can have. On the one hand, everyone suffers, so there is a certain comforting equality in this. On the other hand, suffering is the sole thing you can do extravagantly without people resenting you. In a society less egalitarian by the day, we pretend to a curious democracy of trauma.

Net als Kunkel begin ik er steeds meer van overtuigd te raken dat de belangrijkste keuze vandaag die is tussen a) een consumptieliteratuur -- zoals Kunkel die hier beschrijft in een van haar populairste vormen: de mémoire of (semi-)autobiografische roman -- en b) een bepaalde herwaardering, een reaffirmatie if you will, van de Romantiek. Nee, niet Romantiek in de betekenis die tegenwoordig zo vaak aan dat woord wordt gegeven -- en waarvoor betere termen als (Neo-)Biedermeier, nihilisme of narcisme beschikbaar zijn --, maar Romantiek in de eenvoudige zin van seculier verlangen. Literatuur als seculier verlangen. Dát dus of literatuur als prestigieus consumptie-artikel: mooie boeken, ontroerende boeken, knap geschreven boeken... Boeken waar geen enkel verlangen uit spreekt dan het verlangen te behagen, te zwelgen, te feliciteren...

Nee, dit is niet per se een argument voor "subversieve" literatuur. Sommige lezers, zoals bekend, kun je niet beter behagen dan door hun vooronderstellingen te ondermijnen; zij vinden hun vooronderstellingen altijd met buitengewoon plezier weer terug aan het eind van de rit. Een bepaald soort postmodernisme is pure nostalgie verkocht als kwajongensstreek.

Het meest "subversieve" dat je vandaag als schrijver kunt doen is misschien minder het ontregelen van een of alle bestaande regels, dan het opstellen van nieuwe regels. Aspiratie, ambitie, verlangen: dáárop lijkt het grootste taboe te rusten. Dit taboe doet zich bijvoorbeeld voor als verfijnde ironie -- het ongeloof in de substantialiteit van grote verlangens -- of als vulgair sentimentalisme -- de kleinburger of universele consument die eist dat elk verlangen wordt ingezet voor zijn persoonlijke ontroering/entertainment. (De analogie (compliciteit?) met de huidige liberaal-democratische consensus lijkt me overigens evident: elk maatschappelijk verlangen dat de wil-tot-soepel-functioneren overstijgt zou automatisch leiden tot de Goelag etc. etc.)

Oké, dit blijft allemaal erg schetsmatig. Maar hier is een geluidsopname (!?) van Walt Whitman:

(God weet waarom ze juist die regels hebben opgenomen...)

ZOMERGASTEN

2006-07-30T21:14:00.000Z

is een interessant fenomeen. Ik geloof niet dat het ooit een interessant programma is geweest, maar elk jaar weet de subtiel gedoseerde hype me weer te doen kijken. Is het ooit interessant geweest? Misschien ben ik te jong om me het te kunnen herinneren.

Wat zag ik vandaag? Een prominente politica en een prominente journalist zijn het met elkaar eens dat wat "we" vandaag nodig hebben in Nederland een demagoog als Tony Blair is, los van wat hij te zeggen heeft, puur om zijn stijl en leiderschap. Alleen de glimach van de leegte kan ons nog binden! Werkelijk, ik leef in duistere tijden.

Poëzienotities wordt vandaag één jaar trouwens.

Relatief oud nieuws dat nieuws blijft omdat het zo schandalig is

2006-07-27T17:03:00.000Z

Schrijver/columnist Leon de Winter: "Dit is het Midden-Oosten en dat betekent dat proportionaliteit, zoals wij die term interpreteren, niet bestaat, en dat betekent dat je dus honderd maal erger moet terugslaan."

Nee, werkelijk, dat zei hij. Proportionaliteit bestaat niet in het Midden-Oosten. Wie heeft dat beslist? Israël natuurlijk. De mensen met de bom en de onvoorwaardelijke steun van de VS bepalen wat proportioneel is. Zie Carl Schmitt. En dat betekent dat Israël zoveel mogelijk onschuldige niet-Israëli's moet vermoorden. Omdat niets proportioneel is. 2 ontvoerde soldaten = een onbepaald aantal doden. Logisch.

Het meest walgelijk in deze walgelijke uitspraak van deze walgelijke man is het hypocriete "zoals wij die term interpreteren". In het Vrije Westen is immers alles proportioneel. Wij beschaafde lieden weten maat te houden. Beschaving = maat. Lees er Winckelmann op na. Bruine barbaren met baarden begrijpen dat niet. De Israëli's zijn de Grieken van het Midden-Oosten. Zij zijn de enigen in de regio die kunnen beslissen over maat, over wat proportioneel en niet proportioneel is. En het spreekt voor zich dat elke actie tegen het Israëlische imperium per definitie buiten elke proportie is.

"Zin is een moderne westerse opvatting," zegt De Winter ook. Waarmee hij wil zeggen: "Wij Europeanen en andere Amerikanen zijn beschaafde mensen. Wij voeren enkel zinnige oorlogen. Zie Irak. Maar onze zielsverwanten in Israël hebben te maken met barbaren, met het slijk der aarde, met tuig dat moet worden aangepakt/beschaafd met raketten/uitgeroeid/whatever. Zij verdienen ons Begrip niet."

"Het Midden-Oosten, de wet van de jungle..."

Raad eens wie de apen zijn en wie Tarzan.

Vrouwen uit de grootstad, deel 3:

Dit nummer heet dus niet "Kiss me", maar "I want you".

WAAR BLIJFT HET ONWEER

2006-07-23T19:59:00.000Z

Argh.

Ondanks de onmenselijke en barbaarse hitte houdt het poëziedebat gewoon aan. Philip Hoorne op Poëzierapport over Anders komen de wolven van Florence Tonk:

Vanaf het achterplat kijkt een knappe jonge vrouw me recht in de ogen. Haar blik
is strak en vastberaden, maar ook sensitief en vragend. Zouden ze bij Nieuw
Amsterdam een afdeling hebben waar fotomodellen tot dichteressen (of vrouwelijke
dichters voor wie dit liever hoort) worden gesmeed?

Blijkbaar hebben "knappe jonge vrouwen" een uitgever nodig om tot dichter te worden gesmeed. Lelijke oude vrouwen, mannen en interseksuelen kunnen misschien gewoon op hun talent vertrouwen. Goed nieuws voor mij. Maar is Florence Tonk wel zo knap? Xavier Roelens nuanceert:

Als ik even een uurtje door Gent loop zie ik met gemak een tiental vrouwen die
ik knapper vind dan Florence.

Hoorne komt Roelens halverwege tegemoet:

Florence Tonk lijkt mij een zelfstandige, onafhankelijke, sterke, 21ste eeuws
jonge vrouw, die haar mannetje staat in de grote, boze, chaotische wereld, het
type vrouw dat je tegenwoordig, vooral in de grootsteden, bij bosjes aantreft.
Zo klinkt ook haar poëzie.

Kritische consensus! De poëzie van Florence Tonk klinkt als wat je bij bosjes aantreft. Maar het is natuurlijk niet de poëzie die hier vulgair is.

2006-07-21T20:05:00.000Z

Het RTL Nieuws van gisteren: 7 minuten Israëlisch perspectief, 2 minuten Libanees perspectief, een halve minuut voor verscheidene demonstraties rond de wereld. Nu de buitenlanders Libanon verlaten hebben en Beiroet dankzij de IDF steeds minder op Parijs gaat lijken zal de belangstelling waarschijnlijk nog verder afnemen.

Het NOS journaal probeerde meer gebalanceerd te zijn. Sympathiek. Maar er is natuurlijk helemaal geen balans in deze oorlog. De "two side to every story"-retoriek, gemanifesteerd in duo-reportages en de "debatten" waar de vrije wereld zo dol op is, mystificeert de overduidelijke asymmetrie van dit conflict. Het is zelfs nauwelijks een conflict, maar een politionele actie buiten elke proportie.

Ondertussen sturen de filantropen van onze regering een paar miljoen euro naar Libanon voor het verplegen van burgerslachtoffers, maar veroordelen het afslachten en verminken en traumatiseren van de burgers zelf niet. Gatverdamme. De buitenlandpolitiek van een provincie als Nederland lijkt zich te beperken tot twee keuzes: het leger van de Keizer ondersteunen met troepen óf haar slachtoffers verplegen/begraven. Hoe dan ook: het handhaven van Orde.

Alsof de burgerslachtoffers een bijkomstigheid zijn van een op zichzelf nobele, begrijpbare militaire strategie! Maar dit is net zo'n strategische doch zinloze afslachting van onschuldige mensen als het opblazen van een pizzeria in Tel Aviv, alleen grootschaliger. Een bloederig "signaal" van de meesters aan alle slaven en hun sympathisanten, niet enkel de terroristen van Hezbollah.

Een blok beweging

2006-07-15T18:45:00.000Z

SQV over "betekenissnelheid" in Gertrude Stein:

Bij Stein's abstractere teksten heeft een woord meestal maar een zeer
kort-durend domein waarin het actief is. De betekenis van een woord heeft in
zo'n tekst meestal vier woorden verderop al geen directe bijdrage aan de
betekenis van wat daar staat, behalve inzoverre de latere tekst de beweging van
de eerdere tekst voortzet.

Steins tekst is dus een soort machine die loopt op betekenismateriaal -- taal, of om meer precies te zijn: woorden -- dat in flink tempo wordt aangeleverd en verstookt, maar met het oog op de productie van iets anders dan betekenis. Wat dan? Beweging.

Dat klinkt als "autonoom taalbouwsel", maar dat is het niet. De "autonomie" is uiteindelijk niet talig, maar ritmisch. De tekst is een blok van snelheden en traagheden, dynamische schakelingen.

Waarschijnlijk moeten we hierbij een onderscheid maken tussen woorden, betekenis en beweging. Woorden vormen de grondstof; betekenis is het medium van de beweging. "Betekenis" is hier zoiets als een oppervlakte-effect, d.w.z. zeker geen eigenschap van de tekst als geheel, maar ook niet van de woorden op zichzelf. Betekenis is natuurlijk altijd een effect van het gebruik van woorden, van syntaxis, etc. Ze gaat niet aan de taal vooraf. Stein lijkt echter in te zetten op een zeer efemeer betekeniseffect. De curieuze paradox doet zich dan voor dat betekenis met dit bijzonder efemere karakter zich uitstekend leent als medium van een quasi-monumentale beweging. Of liever gezegd: beweging wordt monumentaal ("autonoom") op het moment dat haar medium een minimale dichtheid heeft bereikt. Een "stevigere" betekenis, of een "breder betekenisdomein" zoals Samuel het noemt, leidt immers de aandacht af van wat de woorden doen, om meer aandacht te leggen op wat ze zeggen. Daarom zijn Steins beste teksten misschien wel licht, maar zeker geen light verse. (Hoewel dat laatste begrip in relatie tot iemand als Stein misschien volkomen verworpen of in ieder geval herdacht moet worden.)

Ik vraag me trouwens wel af of het werkelijk het woord is dat dient als Steins basiseenheid van compositie. De zin en de alinea lijken me eerlijk gezegd de twee ritmische hoofdeenheden in haar werk. Ook bijvoorbeeld The Autobiography of Alice B. Toklas is wat dat betreft ontzettend afgemeten geschreven. Een "abstractere" tekst is "An Acquaintance with Description", waarin zinnen voorkomen als:

Always wait along never wait so long always wait along always wait along never wait so long never wait as long always wait along always wait along never wait so long never wait so long always wait along always wait as long always wait along never wait so long always wait along. Not to believe it because not to believe it because not to believe that it is here.

Maar ook de dynamiek van deze passage -- het begin van een willekeurig gekozen alinea die helaas te lang is om in zijn geheel te citeren -- berust voornamelijk op het contrast tussen de twee zinnen qua klank, kwantiteit en misschien zelfs qua visualiteit. Hoe dan ook, tussen de punt van zin 1 en de beginletter van zin 2 vindt een relatief abrupte schakeling plaats. De lezer is opgelucht: letterlijk, want hij kan even op adem komen. Hij begint vervolgens aan zin 2 met hernieuwde energie, maar deze zin blijkt een stuk korter. Waarschijnlijk mindert hij daarom vaart, om een energetisch evenwicht te behouden. (= Het prosodisch principe van isochronie.) Ik vermoed dat het dit soort schakelingen zijn die de boel levendig -- want zowel gevarieerd als evenwichtig -- houden.

Binnen de afzonderlijke zinnen wordt er volgens mij minder geschakeld dan geschoven, en dan niet zozeer tussen woorden dan tussen woordgroepen, bijvoorbeeld tussen "always wait along" en "never wait so long", en niet tussen "always", "wait", "along", "never", "wait", "so", "long".

Dat laatste kan natuurlijk ook, zoals in "Danger Risk Hazard Jeopardy Peril" van Bruce Andrews:

. . . Have Having Needful Don't Nothing Needed Can't Don't No Method Vent Another's Aim Fatherless Why Head Inflammable Paradise Known Constituents Quits . . .

Dat is een redelijk extreem voorbeeld, maar Andrews neigt, geloof ik, ook in zijn schijnbaar meer op woordgroepen en complexere formaties gebaseerde composities vaak naar het geïsoleerde woord. Het zal de zowel letterlijke als figuurlijke edginess van woorden zijn die hem aantrekt...

Maar bij Stein zijn het vnl. de edge tussen zinnen onderling, tussen alinea's onderling, en het meer mysterieuze verschil tussen zinnen en alinea's, die voortstuwend werken. Als Stein zegt dat alinea's "emotioneel" zijn en afzonderlijke zinnen niet, dan heeft dat misschien te maken met het feit dat er tussen de zinnen iets gebeurt: er valt iets, er stijgt iets op, of misschien blijft er iets verrassend stabiel... "Emotie" is dan vanzelfsprekend geen geestelijke toestand die d.m.v. ontroerende woorden wordt gecommuniceerd, maar zoiets als het karakter van een blok beweging.

Tenslotte nog wat poëzie-advies voor de vakantie: "Be careful."

O ja, Syd Barrett is dood.

Niet

2006-07-07T14:15:00.000Z

zoveel poëzie in deze notities de laatste tijd... Het spijt me. Om verschillende redenen lees ik nu veel proza, d.i. fictie. Een paar dingen daarover:

1. Nederlandse vertalingen van anderstalig proza irriteren me doorgaans een stuk minder dan oorspronkelijk Nederlands proza. Sterker nog: ze irriteren me bijna nooit. Hoe zou dat komen? Simpelweg door de kwaliteit van het vertaalde werk? Of doordat een vertaler, omdat hij gebonden is aan de tekst van een ander (een objectieve standaard als het ware), minder snel geneigd is "literair" te doen dan bijvoorbeeld een romancier? Want dat irriteert me waarschijnlijk het meest: ongemotiveerd "lekker gek doen" met taal.

Misschien gaat er in het strenge vertaalproces zelfs wel wat literaire fluff van het origineel verloren. Dat is dan mooi meegenomen!

2. Waarom irriteert fluff me veel meer in proza dan in poëzie? Is proza niet in essentie breedsprakig? En poëzie de zuiverste uitdrukking van de meest wezenlijke gedachte? Blijkbaar niet voor mij.

Of nee, ik tolereer fluff ook niet in poëzie. Maar wat in een verhaal te veel is is dat niet per se in een gedicht. Of vice versa.

Maar het zou dom zijn hier al te generaliserende uitspraken over te doen. Juist omdat je proza en poëzie in laatste instantie niet duidelijk van elkaar kunt onderscheiden, geloof ik, kun je ze ook niet met elkaar vergelijken als symmetrische tegenpolen.

3. Als Woody Allen een romanschrijver speelt, zoals bijvoorbeeld in Manhattan of Deconstructing Harry, moeten we dan geloven dat hij goed kan schrijven? Of is zijn proza een parodie op, noem eens iemand, Philip Roth? Vgl. de enigszins overschatte openingscène van Manhattan:

"He was as tough and romantic as the city he loved. Behind his black-rimmed glasses was the coiled sexual power of a jungle cat. New York was his town. And it always would be."

Als vrouwen zo wollig schrijven over seks heet het "chicklit" of "damesproza".

4. Gisteren wilde ik "André Hazes" zeggen, maar ik zei bijna "Michael Jackson".

5. Het is nog steeds te warm.

Ongeopenbaarde toekomsten

2006-07-05T16:39:00.000Z

Emmanuel Levinas:

In de gevangenis van Bourassol en in de vesting van Pourtalet voltooide Léon Blum in december 1941 een boek. Daarin schrijft hij: "Wij werken in het heden, niet voor het heden." (...) De kracht van zijn filosofie is niet te vergelijken met de kracht van zijn vertrouwen. 1941..! een gat in de geschiedenis, - een jaar waarin alle zichtbare goden ons hadden verlaten, waarin god werkelijk gestorven was of in zijn ongeopenbaardheid teruggekeerd. Een man in de gevangenis blijft gelove in een ongeopenbaarde toekomst en nodigt anderen uit in het heden te werken voor de verst verwijderde dingen, die door het heden onweerlegbaar geloochend worden. Er ligt iets vulgairs en laags in een doen waarvan men alleen voor de onmiddellijkheid, dat wil uiteindelijk zeggen: voor ons leven, iets verwacht. Maar er ligt een zeer grote noblesse in een energie die uit de omknelling van het heden is bevrijd. Zich inspannen voor ver verwijderde zaken op een moment waarin het Hitlerdom triomfeerde, in de donkere uren van deze eindeloze nacht - onafhankelijk van alle berekening die de verschillende krachtvelden tegen elkaar afweegt - dat is waarschijnlijk het toppunt van noblesse.

Als stalinist kan ik het natuurlijk niet helemaal eens zijn met "noblesse" als antwoord op Hitler. Een flinke legermacht lijkt me wenselijker. Bovendien: werkte ook Hitler niet voor ver verwijderde zaken? Een Duizendjarig Rijk en daarna een stel tijdloze ruïnes? Is dat niet nobel? Of moeten we de droom van de nazis begrijpen als vulgair omdat zij hun utopie te snel, te gewelddadig, wilden verwezenlijken? M.a.w. omdat ze i.p.v. nog een paar boeken te schrijven een oorlog zijn begonnen? Dat zou bijvoorbeeld een jodenvrij Duitsland in theorie een nobele zaak maken, zolang het maar bij theorie zou blijven...

Dat bedoelt Levinas vast niet, maar zijn denken hier sluit deze perversiteit ook niet uit. Het is een consequentie, geloof ik, van zijn privilegering van het ethische boven het politieke. Blums "noblesse" kan niet liggen in zijn politieke (en dus partijdige) overtuiging (als humanist, socialist, whatever), maar moet ethisch (en dus quasi-universeel) gefundeerd worden in zijn persoonlijke belangeloosheid, zijn minachting voor bestaan in het heden als zodanig, "een voorbijstreven aan zichzelf, waarin het verlangen naar de epifanie van het Andere besloten ligt". Levinas gebruikt in feite het Hitlerdom als metafoor voor het heden als zodanig.

Oké, misschien is het heden als zodanig onwenselijk. Elk heden is een compromis tussen een onrechtvaardig verleden en een rechtvaardige toekomst. En een compromis is nooit meer dan een compromis; wie een compromis aanvaart, aanvaart in feite iets wat noch aanvaardbaar noch totaal onaanvaardbaar is. Een dergelijke conceptie van het heden lijkt me nobel. Nobel ook in de zin van: zeldzaam. "Het heden" wordt immers universeel geaccepteerd als de beste van alle mogelijke werelden. (Vrijheid, gelijkheid en broederschap? You're living it, bitch.) Wat zelfgenoegzaam en walgelijk is.

Maar de toekomst als zodanig is niet per se nobel. Een toekomst met Hitler is slechter dan een toekomst zonder Hitler. Bijvoorbeeld.

(Hetzelfde geldt voor de Ander. De Ander bij Levinas is het radicaal singuliere, dat door geen enkel algemeen begrip te vangen zou zijn. Maar ondertussen heeft Levinas het wel over de Ander als zodanig, d.w.z. als het algemeen singuliere. Maar niet alles wat singulier is is even wenselijk. En tegen sommige dingen moet je gewoon Nee zeggen.)

Maar: toch wel een krachtig citaat. Wellicht minder in relatie tot 1941 dan 2006. Ik kan me één Léon Blum wel voorstellen in 1941, misschien zelfs wel twee of drie of vier... Maar wie werkt er vandaag niet voor het heden? "Europa" of "globalisering" -- voor zover dat "idealen" zijn -- lijken me niet meer dan extrapolaties van het heden. Als het over "de mens" en zijn rechten gaat, wordt niets toekomstigs bedoeld, maar de onbeperkte uitbreiding van het rijk van de winstmaximaliserende mensaap. De toekomst als Heden 3.1, 95, 2000, XP, etc.

Hölderlin vs. Goethe, volgens Peter Weiss in zijn stuk Hölderlin:

GOETHE: Dort ist ja auch
der Holterlein
Ich hab Ihr Heftchen
vom Hipperion gelesen
und bin demselben nicht
ganz ungünstig doch
scheint zuweilen mir
das Bild der Natur weniger
sinnlichem und innrem
Anschaun zu entsprechen
als vielmehr blos
ein Conterfey
vom HörenSagen

HÖLDERLIN: Nein Hellas
ist dies Griechenland nicht
es ist ein kleines Stük nur
von entlegner Helligkeit
meines eignen Landes
dessen Gegenwarth
in Finsternissen
sich verbirgt
In Griechenland war ich noch nicht
hier aber war ich alzu lang
und mein Anruf Griechenlands
ist Aufruf zur Zerstrümmrung
des elendiglichen MachWercks
in dem wir uns zu jeder Stunde degradieren

Goethe hebt die Hände, um Hölderlin Einhalt zu gebieten.

HÖLDERLIN: Dies Land
es ist ein DungHauffen
Ausschütten will ich
meinen Hass
auf die Stubenheizer Speichelleker
und Schmarozzer unsrer Fürsten
die im AasGestank
all des verronnenen LebensBluth
sich räkeln
Und würde einst in einem seltnen
FrühlingsAugenblick die Welt
sich von den Sorgen lösen
und jeder Sclave
seine Ketten sprengen
hier blieb man doch
in seinem Fach und
kümmerte um nichts sich
als um Wetter
Fremdlinge sind wir
im eignen Hauss
und sitzen gleich Ulyss
mit dem BettlerStab am Thor
indess die unverschämten Freyer
drinnen im Saale lärmen
und fragen wer
hat uns den LandLäufer
gebracht

Goethe wendet sich ab. Hölderlin und Schmid gehen auf Goethe und Hegel
zu.

HÖLDERLIN: Ich wünsch den Tag herbei
dass ich die Feder
in den Kehricht werfe
die Blätter Papirs flattern lass
inn Wind
und dort hin geh
wo ich gebraucht werde

Hölderlin stampfend ab, gefolgt von Schmid.

Dat is óók een manier om het heden te weigeren. Weglopen en gek worden.

Frasen die ik niet meer wil horen in de tweede helft van 2006 en daarna:

- "Voetbal is kunst"
- "X is topsport"
- "Meiden percipiëren lezen als funactiviteit"
- "Vorm en inhoud"
- "De Amerikanen"
- "Het einde van de grote verhalen"
-

DE VIJFDE LEESRONDE: POËZIE

2006-06-30T22:34:00.000Z

In deze vijfde leesronde ga je je verdiepen in poēzie.
Allereerst neem je de opdrachten uit de poëziemodule op in je leesverslag.
Vervolgens maak je in een groepje van 3 personen een leesverslag over een zestal gedichten.

Hoe ga je daarbij te werk?

In de mediatheek liggen een aantal dichtbundels.
1. Je maakt samen een keuze voor een dichter én een dichtbundel.
2. Je maakt een selectie van 6 gedichten die voldoende stof bieden om te analyseren.
3. Kopieer de gedichten, vermeld de volledige bron, en verdeel de gedichten over de groepsleden.
4. Zoek op Literom een biografie van de dichter.

Hoe maak je een verslag van een gedicht?
1. Je leest het gedicht aandachtig en je probeert te begrijpen wat de dichter wil zeggen.
2. Je maakt een verslag met behulp van de instructie in El Dorado pag. 106 / 107. Bij punt 4 (beoordeling) volg je de instructie voor het uitgebreid verslag.
3. Stap 1 en 2 herhaal je voor het tweede gedicht.

Maak een afspraak met z’n drieën voor de afsluitende bespreking. Deze bespreking moet minimaal de omvang hebben van 1 pagina A4-formaat.

1. Vergelijk de gedichten en geef enkele vormkenmerken die de gedichten gemeen hebben. (omvang, traditionele of moderne vorm, het genre, rijm, sfeer).
2. Is er sprake van overeenkomst in thematiek tussen de gedichten?
3. Zijn er elementen uit de biografie van de dichter die (duidelijk) herkenbaar zijn in de gedichten?

LEESVERSLAG 5 BESTAAT UIT:

· Kaft met daarop: naam van de dichter, naam van de bundel, naam van de groepsleden, naam van de docent, datum, illustratie [sic]
· Inhoudsopgave + paginanummering
· Antwoorden vraag 1 t/m 10 van de poëziemodule
· De zes gedichten
· Per gedicht een leesverslag
· De afsluitende bespreking (min. 1 pagina A4-formaat)
· De biografie van de dichter
· Een werkverslag: wie heeft welke gedichten geanalyseerd.

Zorg ervoor dat ieder groepslid de beschikking heeft over een eigen exemplaar voor het leesdossier! In WEEK 23 lever je per groepje 1 exemplaar in bij je docent.

KEUZELIJST POë[sic]ZIE

Maak een keuze uit het werk van de volgende dichters/dichteressen:

Judith Herzberg
Rutger Kopland
Ed Leeflang
Herman de Coninck
Remco Campert
Jean-Pierre Rawie
Jules Deelder
Anne [sic] Enquist
M. Vasalis
Willem Wilmink (geen kindergedichten !)
Lévi Weemoedt
Jan Eijkelboom
Willem van Toorn
Annie M.G. Schmidt (het werk voor volwassenen)
Hanny Michaelis
Remco Ekkers
Hans Vlek
Bart Chabot
Hans Dorrestijn
Rogi Wieg
Jan Arends
Hagar Peters [sic]
Quirien van Haelen (slam poetry; de laatste ontwikkeling op het gebied van poëzie [sic]; gedichten en informatie moet je van de website halen: www.quirien.com)
Bart Moeyaert
Menno Wigman

oorlog = vrede, olie = schone lucht, opinie = filler

2006-06-28T20:14:00.000Z

Als je vandaag Vrij Nederland leest, zie je allereerst een sexy Nederlandse soldaat met een lekker groot machinegeweer (op de cover), en als je het blad dichtslaat leer je van een Amsterdamse buschauffeur dat Shell werkt aan een beter milieu, heus waar. Daartussen: genuanceerde opinies.

as American as cherry pie

2006-06-27T18:44:00.000Z

Oké, genoeg filmpjes. Komt eraan: De H van Harmens.

Een MC5 primer voor Bram

2006-06-22T21:14:00.000Z

Donc, le [XXe] siècle n'est d'aucune façon celui des "idéologies", au sens de l'imaginaire et des utopies. Sa détermination subjective majeure est la passion du réel, de ce qui est immédiatement practicable, ici et maintenant.
-- Alain Badiou

O, en, zeer zijdelings gerelateerd: een heuse (gedeeltelijke) dramatisering van de rellerige première van Stravinski & co's Le Sacre du printemps in 1913. (Hier is de rest.) Ah, de BBC, een soort publieke omroep voor kunstliefhebbers...

De focus ligt natuurlijk helemaal op de reactie van het historische publiek. En de getergde kunstenaars. De muziek en choreografie e.d. zijn bijzaak. Op een of andere manier is alles (ook sprekende muziek en buitengewoon beeldende choreografie) abstract vergeleken met een Verhaal. Er bestaat zoiets als narratief totalitarisme, denk ik, of een totalitarisme eigen aan narrativiteit, d.i. de introductie van een psyche. VOORBEELD. Als je aan een schilderij een vierkant of een lantaarnpaal toevoegt, dan krijg je een compositie met een vierkant of een lantaarnpaal. Maar zodra je een mens toevoegt, wordt alles in de compositie onderworpen aan een perspectief op het geheel, een hiërarchie... Elke lijn krijgt een gevoelswaarde. De hele zaak wordt gefocaliseerd. Of liever: de zaak wordt door de kijker voorgesteld alsof de zaak wordt beleefd/waargenomen door een fictief bewustzijn.

En om een of andere reden is een verhaal beter verteerbaar dan wat dan ook. Popsterren leven voor 50% van leuke liedjes en voor 50% van sappige roddels. Zelfs McDonald's heeft behoefte aan dramatis personae.

Links waar waarschijnlijk Bin Laden achter zit

2006-06-20T22:41:00.000Z

Het niveau van de Nederlandstalige blogosfeer heeft inmiddels de gemiddelde cultuurbijlage wel overstegen. Deze week leren we bijvoorbeeld het volgende:

- Stein stottert niet
- Kwaliteit bestaat niet
- Marie Antoinette is niet oppervlakkig

Goed, die links kenden jullie allemaal al. Maar deze zes misschien nog niet. (Zizeks Perverts Guide to Cinema. Komt dit uit de recente documentaire? Of produceert Slavoj tegenwoordig rechtstreeks voor Youtube?)

Term van de week: 1% doctrine. Dick: "Als er één procent kans is (...), dan moeten we reageren als was het een zekerheid. Het gaat niet om onze analyse of het vinden van doorslaggevend bewijs. Het gaat om onze reactie."

Die 1% is een metafoor, neem ik aan. Of zouden de CIA & co hiervoor mathematische modellen hebben ontwikkeld? Het blijft hoe dan ook enigszins problematisch. Ik bedoel: als ik over het Rapenburg loop en ik zie Paul Cliteur of een andere Leidse vrijheidsstrijder, dan bestaat er waarschijnlijk ongeveer 1-2% kans dat ik hem de gracht in duw. Geeft dat de CIA het recht om me te kidnappen en te martelen? En hoe komen ze er überhaupt achter dat ik zulke snode plannen koester? O shit...

Hammie denkt er het zijne van

2006-06-18T10:58:00.000Z

Bloomsday

2006-06-16T20:06:00.001Z

James Joyce heeft onlangs een nieuw pak aan moeten schaffen, omdat het oude volkomen was versleten door het vele draaien in zijn graf. Daarom: niks over Joyce, maar een citaat over wat voor vreselijke dingen boeken wel niet zijn:

[The] books are finished. Which fascinates and irritates me. I will have to account for them. I will have to say things, answer questions. Things will be thought about them, and positions taken. What a pain! There will be consequences.

I feel like scrunching myself up into a little ball, becoming tiny, putting an end to this whole politics of presence and prestige. Stay in a corner with little things that don't interest anyone. To such an extent that I almost blame Gilles for having dragged me into this mess.

Until now I could talk, then turn my back on whatever I was saying. I was never really engaged. Now, everything has to be accounted for and people will hold me up to what I'm saying. The field is unified. The plane of consistency of writing doesn't let anything go, every blow is counted. It's something that fucking sends death right up my spine. Up until now, I could hide using all kinds of avoidance behaviorisms. But now, everything is inscribed.

-- Félix Guattari

Vgl. R.A. Cornets de Groot geciteerd door R.H. Cornets de Groot:

Het bestaan van een schrijver begint met zo'n eerste publicatie. Opeens een paar
brieven. Opeens een uitnodiging, voor dit, voor dat. En opeens ben je niemand,
of bijna niemand: een punt in een klein maar onbegrijpelijk net van communicatie, een provincie van de republiek der letteren, die uitsluitend uit zulke zenders en ontvangers als jij, niet uit mensen bestaat.

Huiveringwekkend. En ik denk zelfs niet dat het bestaan van mensen "achter" die onpersoonlijke tekenproducenten een troost is. Nee, misschien vind ik dat nog wel het meest griezelig. Alsof hun menselijkheid op monsterlijke wijze boven de tekens uitrijst, of er uit weglekt, als een smerig exces dat niet gesymboliseerd kan worden...