Van onze correspondent in het oosten:
40% belasting? In de VS? Ja, maar... "Ik kan mijzelf voorhouden dat dit belastinggeld naar openbare scholen zou gaan, of naar gezondheidszorg, of naar die veertig miljoen Amerikanen die onder de armoedegrens leven. Maar dat is natuurlijk niet zo," zegt Verhaeghen, en hij vergelijkt vervolgens de hedendaagse VS met Duitsland in de jaren dertig. "Zoals de nazi’s de praktijk van de gruwel exporteerden naar Polen, zo houdt de Amerikaanse regering deze mensen vast in Irak, Afghanistan, Egypte en Cuba, en op talloze andere plaatsen. Daar zijn weer folterkamers."
In Amerikaanse gevangenissen is het echter ook niet zo gezellig: zie hier (BBC, via). Dus Sybren Polets oude maxime "Alles ligt in Amerika, alleen Amerika niet" klopt niet helemaal. Zelfs Amerika ligt in Amerika.
"It uses electricity to remotely immobilize people."
Dat is natuurlijk een ideaal. Het blijkt zo niet te werken. Je moet best dichtbij komen met je tazer en je hoort geschreeuw en misschien hoef je een man in een rolstoel niet per se te immobiliseren, maar... Het is een ideaal. "To remotely immobilize people": ook in Irak niet gelukt. Maar stel je voor als het zou lukken.
Ben nu de Collected Poems van zowel Kenneth Koch als Ted Berrigan aan het lezen.
De Vlaamse auteur Paul Verhaeghen heeft gisteren met zijn roman Omega Minor de F. Bordewijkprijs voor het beste Nederlandstalige boek van 2004 gewonnen. Het bijbehorende prijzengeld van 5000 euro wil hij echter niet in ontvangst nemen. Verhaeghen wil niet dat de 2000 dollar die hij aan belasting zou moeten betalen, terechtkomt in de schatkist van de Verenigde Staten, waar hij woont.
40% belasting? In de VS? Ja, maar... "Ik kan mijzelf voorhouden dat dit belastinggeld naar openbare scholen zou gaan, of naar gezondheidszorg, of naar die veertig miljoen Amerikanen die onder de armoedegrens leven. Maar dat is natuurlijk niet zo," zegt Verhaeghen, en hij vergelijkt vervolgens de hedendaagse VS met Duitsland in de jaren dertig. "Zoals de nazi’s de praktijk van de gruwel exporteerden naar Polen, zo houdt de Amerikaanse regering deze mensen vast in Irak, Afghanistan, Egypte en Cuba, en op talloze andere plaatsen. Daar zijn weer folterkamers."
In Amerikaanse gevangenissen is het echter ook niet zo gezellig: zie hier (BBC, via). Dus Sybren Polets oude maxime "Alles ligt in Amerika, alleen Amerika niet" klopt niet helemaal. Zelfs Amerika ligt in Amerika.
"It uses electricity to remotely immobilize people."
Dat is natuurlijk een ideaal. Het blijkt zo niet te werken. Je moet best dichtbij komen met je tazer en je hoort geschreeuw en misschien hoef je een man in een rolstoel niet per se te immobiliseren, maar... Het is een ideaal. "To remotely immobilize people": ook in Irak niet gelukt. Maar stel je voor als het zou lukken.
*
Ben nu de Collected Poems van zowel Kenneth Koch als Ted Berrigan aan het lezen.
15 Comments:
Koch, ah, daar heb ik nou een groot zwak voor maar dat wist je waarschijnlijk al. Hij wordt me nooit teveel, zelfs niet waar hij op de rand van de smakeloosheid zit. Is Berrigan als totaal ook zo leuk? Ik had wel eens een Selected, maar ben er nooit diep in gekomen - het gedicht dat je aanhaalt in Parmentier wekte echter opnieuw mijn nieuwsgierigheid. Misschien kun je er een B van Berrigan tussendoor doen?
Is dat boek van Verhaeghen ueberhaupt nog te krijg in de Nederlandse boekwinkel? Ik heb er nu al zoveel mensen die ik enige smaak toedicht lyrisch over horen zijn...
Het boek wordt gewoon verspreid via Meulenhoff en Centraal Boekhuis, dus zou binnen luttele werkdagen in elke boekhandel tussen Roodeschool en Eijsden moeten kunnen liggen. En andesr wel via de Internetbestelkanalen. Zie overigens voor een klacht over de beroerde beschikbaarheid van Vlaamse prozaisten Jeroen Vullings deze week in Vrij Nederland, die in zijn klacht overigens verzuimt Verhaeghen zijn rightful place in the headlines toe te kennen (en in any other lines for that matter). En Omega Minor is écht de leestip van dit jaar (en menig vorig).
Ben er nu in bezig, maar het viel voor de duvel niet mee een exempaar in de reguliere boekhandel te vinden, hier in Utrecht. Moest er voor uitwijken naar Amsterdam.
Als we het dan toch over nazi-Duitsland hebben: "Kaputt" van Curzio Malaparte, schitterend vertaald door Jan van der Haar, is een schrijnend mooi boek.
las een stukje in krant over P.V.; wat me opviel, zijn vraag om het geld niet op zijn rekening te storten werd als een kinderlijke optie van tafel gezwierd; de organisatie zei: hij kan er zijn huis mee schilderen of het geld weggeven; dus, organisaties en banken, ze kennen niet de mogelijke roeping van de ongehoorzaamheid en voorzien niet in de weigering; het is een non-optie in hun protocol.
Ook nog: hoe zit dat met Nederland en de verspreiding van dat boek, omega minor zat toch bij de ako of zo prijs? als al niet verspreid indien genomineerd voor een prijs wanneer dan wel?; wat een rare geplogendheden tussen noord en zuid nog; er was laatst een fotoboek van dichters en schrijvers, heb mijmerend 'gelezen', maar weer weinig vlamingen in; onlangs in knack een bespreking over een blijkbaar verwaarloosbare publicatie met een overzicht van de nederlandstalige lit. door o.a. A.P. mevrouw die bij uitgeverij Q werkt(ik vermijd liever melding van namen op internet, ze komen gewoon square in het archief van de betrokkene, googlefobie enz); vl verwaarloosd; wanneer stopt het nu eens, die discrepantie vl-ndl? is wel veel beter geworden de laatste jaren, nee?
Ik heb het krantenbericht waar Vekemans naar verwijst niet gezien, waarin gezegd wordt dat "zijn vraag om het geld niet op zijn rekening te storten als een kinderlijke optie van tafel gezwierd [werd]; de organisatie zei: hij kan er zijn huis mee schilderen of het geld weggeven; dus, organisaties en banken, ze kennen niet de mogelijke roeping van de ongehoorzaamheid en voorzien niet in de weigering; het is een non-optie in hun protocol." Ik weet dus niet of dit correct door HV én door de journalist in kwestie is opgenoteerd. Zelf ben ik lid van de bekronende jury en voor zover mij bekend zijn er door jury en bestuur nooit termen in de trant "kinderlijke optie" gebezigd inzake Verhaeghens initiatief. Wat wél klopt - en dat lijkt me ook de enig formeel-juiste opstelling van een literaire jury - is dat men zich niet bezighoudt met de wijze waarop een laureaat zijn geld wenst te besteden. Daar formeel instappen lijkt me absoluut niet de taak van een literaire jury. Men zou er een complete functie bijkrijgen: het bekronen van een boek en voorts het beoordelen van datgene wat een schrijver met het prijzengeld gaat doen. En dan? Dit maal gaat het om een initiatief dat ik (voor alle duidelijkheid: op persoonlijke titel) een zeer toe te juichen stap vind van Verhaeghen; maar wat als volgende keer een laureaat besluit het geld te storten op een pro lifebeweging; voor het Vlaams Belang; voor de Bond van Nertsfokkers? Mij dunkt dat de Campertstichting het maximale heeft gedaan door Verhaeghen een open podium te bieden en in zijn dankwoord zijn beweegredenen voor het afwijzen van het prijzenbedrag ongelimiteerd publiek te laten maken. Meer kan en moet een literaire jury niet doen, denk ik.
Jos, heb het artikel opgezocht; ik ben wellicht te kritisch geweest doordat ik enerzijds las over zijn 'weigering' om de geldsom aan te nemen (De Standaard, 17/11) en zijn vraag om het geld te storten op de rekening van een burgerrechtenorganisatie, en anderzijds de zin in het artikel over het huis verven, vond dat nogal wegwuivend tov actie van Verhaeghen, maar in het artikel staat duidelijk dat de organisatie geen probleem had met zijn standpunt; ik citeer:
'De Jan Campert-stichting, die de F. Bordewijkprijs organiseert, had geen probleem met het dankwoord van Verhaeghen. ,,Wij vinden daar niets van,'' zegt de voorzitter, Anton Korteweg. ,,Het is zijn eigen dankwoord. De prijs komt hem zonder enig voorbehoud toe voor zijn boek.'' Dat Verhaeghen de geldsom niet op zijn bankrekening gestort wil zien, vindt Korteweg geen probleem. ,,Hij kan er zijn huis mee laten verven of het aan de dierenrechtenbeweging schenken. Wij bepalen niet wat hij er mee moet doen.'' '
Je opmerkingen over de jury weerleggen mijn kritische lezing echter wel: het is inderdaad niet de taak van de jury om te beoordelen wat er met het geld gebeurt. En mijn indruk dat de opmerking over het huis verven en zo nogal wegwuiverig is in contrast met Verhaeghens' statement kan ook ontstaan zijn doordat de zinnen uit een grotere context komen.
Hé Jeroen,
weer terug van weggeweest? Hopelijk was je lang genoeg in Zuid Korea om het eten met stokjes onder de knie te krijgen....
Prof.Dr. Woo Suk Hwang zag het nog onlangs zo:
'Verder denkt hij dat het feit dat Koreanen met stokjes eten, heeft bijgedragen aan het welslagen van de onderneming. Klonen vereist immers een zeer precieze instrumentbeheersing. En daar zijn Koreanen al vanaf hun vroege jeugd bedreven in, aldus Hwang.'
Jammer dat je deze soap niet van dichtbij mocht beleven.
Ja, en waren het niet Koot & Bie die op een Scheurkalender een positief verband legden tussen de hoeveelheid Italiaanse jongleurs en hun eten van Spaghetti?
Nee, dan die behendigheid van kinderen die al vroeg onder grutjes en balkenbrij uit weten te komen......
Die smakeloze vergelijking tussen de VS en nazi-Duitsland, is die echt van de auteur zelf afkomstig?
CB: Ik meen van wel. Er staan aanhalingstekens omheen. Altijd een beetje dom die vergelijking, zowel historisch als retorisch. Net als vergelijkingen met Stalin e.d. :-) Aan de andere kant, het is een lokale vergelijking, geen totale: hij vergelijkt één bepaalde praktijk van het huidige Amerikaanse regime (outsourcing en export van "gruwel") met dat van de nazi's. En de laatsten zijn wat dat betreft een gemeenplaats. Zo helder als glas, zo gruwelijk als de nazi's. Ik zou er geen serieuze historische hypothese in zien.
Ha ha, die van Stalin, nu ja. Dat had anders gekund, geef ik bij wijze van nieuwjaarsgroet toe.
Ik heb toch het vermoeden dat P.V. te VS verder wel belastingen betaalt, daar ook deelneemt aan de economie, anderen dus laat bijdragen aan het belastingstelsel van deze natie. Deze overweging maakt zijn daad iets minder heldhaftig.
Vanzelfsprekend. Het blijft een symbolische daad natuurlijk. Wel saillant is trouwens dat het een symbolische daad is in ONZE symbolische sfeer (gekenmerkt door een a priori anti-Bushisme), niet in de Amerikaanse. Maar goed, laat ik niet elke kleine daad van verzet deconstrueren.
--Hier is de volledige tekst van Verhaeghen's dankwoord--
Dames en heren,
Aan het eind van de jaren negentig, toen ik aan dit boek begon, dacht ik dat ik historische fictie aan het schrijven was. Een verhaal over de opkomst van het fascisme, een verhaal over het totalitaire regime in de DDR, een verhaal over de gruwel van de oorlog. Een historische roman, dacht ik. Het is allemaal voorbij.
Nu leven we in 2005.
Toen ik Omega Minor schreef had ik nooit gedacht dat het land waarin ik woon, de Verenigde Staten van Amerika, ooit zou gaan lijken op het Duitsland van de jaren dertig. Er zijn weer concentratiekampen voor vermeende tegenstanders van het regime – meer dan 83.000 sinds 9/11, en 14.000 daarvan zitten nu nog steeds vast. Zoals de nazi’s de praktijk van de gruwel exporteerden naar Polen, zo houdt de Amerikaanse regering deze mensen vast in Irak en Afganistan, in Egypte en op Cuba, en op talloze andere plaatsen. Daar zijn weer folterkamers en gretige folteraars, en de juridische architect van de folterpraktijken heeft het tot attorney general geschopt.
In Omega Minor, op bladzijde 386, schreef ik: ‘Wat wanneer de terroristische netwerken en de politieke werkelijkheid met elkaar overlappen? Wat als het geweld van de Nieuwe Staat hetzelfde is als het geweld van het Reich dat men omver heeft geworpen? Wat als zij die de kampen bevrijd hebben deze weer met ideologische tegenstanders vullen?’ We hebben foto’s gezien van glunderende folteraars in Abu Ghraib, en vage beelden van kooien in Guantánamo Bay. We hebben de hardnekkige geruchten gehoord over geheime CIA- folterinrichtingen in Roemenië en Polen en onlangs nog hoorden we de vice-president van de Verenigde Staten dreigen met een veto tegen een wetsvoorstel dat het folteren van niet-staatsburgers poogt te verbieden.
De invasie, de bezetting en de vernietiging van Irak was onnodig, zinloos, barbaars, en immoreel. Hoe men de zaak ook draait, de 27.368 Iraakse burgers –-- mannen, vrouwen en kinderen – die in het geweld van de oorlog zijn omgekomen en de 2.132 Amerikaanse soldaten die hun leven gaven voor een politieke leugen die enkel diende om een politieke dynastie in leven te houden, zijn geen waardig monument voor de drieduizend burgerslachtoffers van het World Trade Center. Wie daar iets van zegt, wordt unamerikanisch verklaard. Zoals Harold Pinter het verleden week in Stockholm zei: ‘How many people do you have to kill before you qualify to be described as a mass murderer?’
Dames en heren, ik heb de rekening gemaakt. Wanneer ik de 5.670 dollar van de F. Bordewijk-prijs aanvaard, dan vloeit er 2000 dollar naar de Amerikaanse schatkist. Ik kan mijzelf voorhouden dat dit geld naar openbare scholen zou gaan, of naar gezondheidszorg, of naar die veertig miljoen Amerikanen die onder de armoedegrens leven. Maar dat is natuurlijk niet zo. Ik wil gaarne de oorkonde aanvaarden maar het geld, neen, dat kan niet – dat geld zou betaald worden met bloed.
Omega Minor, bladzijde 614, allerlaatste zinnen: ‘Er komt nooit een einde aan de wereld. Nooit een einde.’ Deze zinnen waren bedoeld als een oproep tot hoop. Maar nu, in 2005, op de rand van een nieuw jaar, ben ik niet zo zeker dat de eternal recurrence of the same mij nog hoopvol stemt.
Vrienden. Deze wereld is van ons, deze wereld is van iedereen. Wees waakzaam. Do the right thing.
Het ga u goed.
-- Paul Verhaeghen, Den Haag, 16 december 2005 --
Een reactie plaatsen
<< Home