Send As SMS

woensdag, oktober 19, 2005

Ondermijnen, ondermijnen, ondermijnen

Naast het kleinburgerlijke anti-intellectualisme waarmee ik ben uitgediscussieerd, vermoed ik dat het het werkwoord "ondermijnen" is dat emotionele en ondoordachte reacties als deze oproept. Stel je voor dat een gedicht iets anders zou doen dan je geruststellen! Het is een rampzalig cliché, "ondermijnen", jawel. Maar misschien is de hysterie die volgt op het uitspreken ervan dan toch weer een aanwijzing dat er wel wat in zit. Het woord zelf lijkt al iets te ondermijnen, niet in de laatste plaats lees- en spellingsvermogens. Dus verlopig zullen we het maar blijven gebruiken: "ondermijnen". Alternatieve voorstellen kunnen hieronder worden gedeponeerd.

21 Comments:

Anonymous said...

This is a great blog you have here... what a great place to share information. Hope you don't mind I paid you a visit. I also have a site about Rash Guards because I like to surf.

bye bye - thanks for having this blog!

4:53 PM  
Arnoud van Adrichem said...

In de synoniemenlijst van Word vond ik het volgende: aantasten, aanvreten, bederven, beschadigen, slopen, breken en uitputten. In het Groot woordenboek van Synoniemen en andere betekenisverwante woorden van Van Dale trof ik o.a.: ondergraven en uithollen.

8:40 PM  
Samuel Vriezen said...

Herstellen? Met een pretentieus streepje: her-stellen, vat u? Is misschien een beetje nieuw.

8:45 PM  
Erwin Troost said...

Soms wil ik wel eens ondermijnd worden ja.

9:21 PM  
Jeroen Mettes said...

Beschadigen en her-stellen. Daar moet een dialectische poëzietheorie uit te toveren zijn.

9:22 PM  
Samuel Vriezen said...

Waarbij natuurlijk het her-stellen nou juist de dreigende rol kan spelen voor degene wiens werkelijkheid her-steld wordt. Want het is uiteraard wel even slikken als je werkelijkheid her-steld wordt. Amerikanen hebben toch die mooie uitdrukking, 'a reality check'? Waarvan dan b.v. beweerd wordt dat Bush er een nodig heeft.

Wat ik hier wel aantrekkelijk aan vind, is dat we zo misschien al die gewelddadige metaforen kunnen omzeilen.

10:40 PM  
Martin van Kralingen said...

Paradoxaal is nu juist dat het deze 'werkelijkheid' is (ons moderne leven tussen afwas en tv) die het meest ondermijnend van alles is.

Nog maar zeer onlangs passeerde het moment waarop er nu meer mensen in steden dan op het platteland wonen. Poot heel Ierland vol met aardappelen en wat krijg je? Aardappelziekte, inderdaad; gevolg van monocultuur.

Nog meer modern leven in steden: we zijn gefundenes Fressen voor vogelgriepvirusvarianten.
Misschien is 'ontluiken' een mooi woord om dit dialectische proces te vatten. De virussen ontluiken (als rozen in de knop), terwijl tegelijk het luik gestaag onder onze voeten wordt weggetrokken.

7:34 AM  
Samuel Vriezen said...

Zeker ook mooi, Martin, "ontluiken".

Ik ben bij Sloterdijk net aangekomen bij de passages over het terrorisme en over de avantgarde. Hij behandelt beide verschijnselen onder de noemer 'expliciteren': expliciteren van tot dusverre impliciete vooronderstellingen voor het leven, van het 'klimaat'. Terreur expliciteert onze essentiele leefgewoontes, b.v. een gifgasaanval expliciteert onze neiging tot en afhankelijkheid van het ademen. Op analoge wijze zou de avantgarde-kunst onze esthetische vooronderstellingen expliciteren.

10:52 AM  
Martin van Kralingen said...

Ach Samuel, onze neiging tot ademhalen - zoals jij dat noemt - is gelukkig van zeer tijdelijke aard.
Esthetische vooronderstellingen geven al te vaak lucht aan onze neigingen om bepaalde kanten te belichten, waardoor andere onderbelicht blijven. Bijvoorbeeld als het gaat over 'terrorisme':

hoeveel moois is er niet gewijd aan roemruchte types als Jan Pietersz. Coen, hoeveel scholen naar hem genoemd? Heeft dan niemand geweten dat deze volksheld eerst de bevolking van Banda uitmoordde om daarmee andere bewoners van de Archipel tot 'zaken doen' te bewegen?
En hoe kwamen al die Afrikanen ook al weer in Amerika terecht?

Hoeveel woorden, schilderijen, composities etc. zijn er aan al dit vaderlandse terrorisme gewijd? Hoe verhoudt het zich tot al die jubeluitingen over Nederland in en sinds de Gouden Eeuw?

Misschien moet je Sloterdijk even laten liggen tot de kerstdagen.......

11:44 AM  
Martin van Kralingen said...

In aanvulling op het voorgaande.
Wie houdt onze samenleving g.v.d. een spiegel voor?
Wie wijst de Balkenendes en de Donners en al hun nagalmers op de consequentie van zo'n wetswijziging die spreekt van
'aanzetten tot, verhullen en ontkennen van terrorisme c.q. holocaust'? Volgens mij moeten er dan heel wat Nederlandse historici, politici, geschiedenisleraren, kunstenaars enz. worden opgepakt en voor de rechter gesleept.

Ik laat me even gaan, niks persoonlijks.

11:59 AM  
Jeroen Mettes said...

Ja, Sloterdijk lijkt een wat westerse voorstelling te hebben van 'terrorisme', d.i. de relatief zeldzame aanslag op een relatief stabiele samenleving; niet de terreur waaraan miljoenen anderen elke dag blootstaan. Aan de andere kant, 'terrorisme' is zo'n woord waar je alle kanten mee op kunt. En ik vind het concept zoals Samuel het samenvat eigenlijk wel intrigerend. Weer een reden om iets dichter te komen tot het bijna beginnen met Sloterdijk lezen.

12:13 PM  
Samuel Vriezen said...

This post has been removed by the author.

12:37 PM  
Samuel Vriezen said...

This post has been removed by the author.

12:37 PM  
Samuel Vriezen said...

@ Martin: uiteraard heeft Sloterdijk het vrij uitgebreid over koloniale wantoestanden in zijn hoofdstukken over de globalisering. Sphären is 2600 pagina's in totaal, daar zit dus bijna alles in - dat is geloof ik ook ongeveer het doel van het project, weer eens een meeslepend boek schrijven waar alles in staat. Hoewel ik tot mijn verrassing vrij weinig over de Reformatie heb gelezen.

Het klopt dat S. die koloniale misdaden niet in eerste instantie onder terrorisme analyseert, omdat in zijn interpretatie terrorisme een veel actueler verschijnsel is, waarvan allicht voorlopers bestaan hebben ook voor WO I. Hij analyseert terrorisme in verband met de ontdekking van de Umwelt, inderdaad nog steeds een voornaam hedendaags motief.

Zijn terrorisme-concept richt zich trouwens niet speciaal tot buitenstatelijk terrorisme: als voorbeelden van terrorisme analyseert hij in de eerste instantie de gifaanvallen in WO I, de gaskamers in de VS vanaf de jaren '20, de jodenverdelging en de grote bombardementen op Dresden, Hiroshima, Nagasaki en de studies die nu schijnen te worden gedaan naar meteorologische oorlogsvoering en het HAARP project - en zeker ook als permanent aanwezige bedreiging, als *mogelijkheid* van aantasting van de levensvoorwaarden.

12:39 PM  
Martin van Kralingen said...

Mijn bezwaar richt zich inderdaad tegen dat Eurocentrisme, Samuel.
Terrorisme, in mijn perceptie, overschrijdt de schaal van 'krachtmeting binnen de kaders van het traditionele tournooiveld'. Iedereen, militair of niet, is doelwit van akties die mensen moeten opjagen, vermoorden, uithongeren, verkrachten, vernietigen......
Wat Coen deed op Banda is vergelijkbaar met de campagnes van Cortez in Zuid-Amerika. Het opjagen en ontvoeren van onschuldige mensen in Afrika, waardoor hele gebieden werden ontvolkt (Basil Davidson), past in hetzelfde stramien.

Waar het mij om gaat? Dat het beeld van Nederlanders over zichzelf niet helemaal congruent is, met het beeld dat men elders in de wereld van ons zou kunnen hebben. Door daar niet over te schrijven, niet over te discussiëren, ontstaat een erg onevenwichtig beeld. Met soms ernstige gevolgen (vgl. Bot's optreden onlangs in Indonesië).

1:09 PM  
Martin van Kralingen said...

En wat denk je? Krijg ik intussen een mailtje met volgende tekst:

Hoe je weet dat je gebeld wordt? Doordat je telefoon van vorm verandert. Da’s het knappe idee achter de Nokia 888, een simpel, stijlvol
en futuristisch ontwerp. En... winnaar van de Nokia Design Awards. Speciaal voor deze wedstrijd schudden designstudenten visionaire concepten uit hun grijze cellen.
En jij kan ze in primeur bekijken. Ontdek hoe de toekomst eruitziet.


Mobiele telefoons met een erectie????
IK PAS!

1:29 PM  
Samuel Vriezen said...

Sloterdijk's analyse van terrorisme overschrijft net zo goed het traditionele toernooiveld, hoewel op een andere manier: het terrorisme a la Sloterdijk kenmerkt zich daardoor, dat het niet de tegenstander zelf, maar zijn omgeving als doel heeft. Ik vermoed dat hij verderop in het boek verbanden zal leggen die het begrip buiten oorlogstijd van toepassing maken - in feite doet hij dat al, waar hij bepaalde avant-garde strategieen in terroristisch kader plaatst.

Sloterdijk's boek is zonder meer Eurocentrisch. Hij schrijft duidelijk in een Europese traditie over dingen die vooral vanuit Europa hebben plaatsgevonden. Niet helemaal onterecht, lijkt me: de geschiedenis van de 'terrestrische globalisering' (Columbus tot ca. 1945) kan niet anders dan met Europa als centrum worden beschreven, omdat het wereldwijde overzicht alleen in Europa bestond in die tijd, hoewel je daarbij wel kunt (moet?) beschrijven hoe die europeanen soms ronduit crimineel gehandeld hebben. Een geschiedenis van de koloniale tijd uit gekoloniseerd perspectief is altijd een lokale geschiedenis, geen globale.

1:34 PM  
Samuel Vriezen said...

typo: overschrijft -> overschrijdt. Maar we houden hem erin.

1:36 PM  
Samuel Vriezen said...

Een mooi artikel over het huidige staatsterrorisme in Sloterdijkse zin vond ik zojuist hier. Je moet mogelijk even langs een advertentie om het te kunnen lezen. Aan het eind een belangrijke zin: "Terror, not terrorism, has become the transcendent issue of our time." Als ik het allemaal goed heb begrepen is in de Sloterdijkse zin wat hier 'terror' heet, in feite het echte terrorism; en wat his terrorism heet, voornamelijk een gepopulariseerde fantastische variant van het terrorisme.

4:41 PM  
Martin van Kralingen said...

Weet je Samuel, het gaat in dat hele verhaal over het ontstaan van een 'nieuwe' ratio: totale oorlogvoering, 'Totaler Krieg'. Inhoeverre het helemaal nieuw was...... In de Europese geschiedenis zijn meer voorbeelden van grootschalige uithongering, platbranden van steden en uitmoorden van bevolking. Denk maar eens aan de Spaanse campagnes in de Nederlanden (L.P. Boon's 'Geuzenboek').

Opmerkelijk is trouwens, dat in sommige Afrikaanse kolonieën (Nyassaland; John Chilembwe) opstanden uitbraken a.g.v. inzet van Afrikaanse jongens en mannen in de loopgraven van WO I. Veel Afrikanen die terugkeerden van de slagvelden waren definitief verlost van dat beeld van die superieure Europeanen met hun Christelijke waarden. Hetgeen weer een rol ging spelen in de ontwikkeling van het eigen politieke bewustzijn van Afrikaanse intellectuelen.

6:09 PM  
Samuel Vriezen said...

Natuurlijk, en zelfs terroristische acties in Sloterdijk's zin zijn ouder dan 1915. Hij noemt zelf bv. dat de middeleeuwers reeds biologische oorlogsvoering kenden.

6:46 PM  

Een reactie plaatsen

<< Home