Send As SMS

zaterdag, oktober 08, 2005

DICHTERSALFABET: De D van Dee

Een poëticaal statement van een dichter op de flap van een bundel: zelfs de non-recensent kan er moeilijk omheen. Dus:

"Ik tracht met mijn poëzie de dagelijkse burgerlijke sleur en middelmaat te
doorbreken. Pas wanneer het vanzelfsprekende wegvalt openbaart zich het ware,
glorieuze leven in al zijn positieve en negatieve facetten."
-- Daniël Dee
De dichter zegt niets opzienbarends. Natuurlijk is poëzie de vijand van burgerlijkheid en middelmaat. Ook al wordt (kunst)poëzie vrijwel alleen door en voor de middenklasse geschreven, het is evident dat een niet-ironische ode aan de pyjamabroek onmogelijk is. Nee, de dichter kan alles zijn -- profeet, mysticus, rebel, onderzoeker, zelfs een avontuurlijk soort journalist --, behalve burgerman. "Openbaring" is natuurlijk het privilege van de profeet, en dan klinken Luceberts "ik tracht op poëtische wijze" en "de ruimte van het volledig leven" niet verrassend op de achtergrond. Dee maakt een mission statement dat binnenhuisarchitecten "klassiek modern" zouden noemen, en dat gaat gepaard met de nodige stemverheffing.

Wat zei Hagar Peeters ook weer over de manifesten en algemene retoriek van de avant-garde? "Mannelijke heroïek." En dat klopt wel, denk ik. (Hoewel dat geen reden is om adieu tegen de avant-garde te zeggen en als Peeters te gaan schrijven; eerder om een vrouwelijk dichtersleger te organiseren. Nee? Misschien niet. Terug naar het verhaal.) De nieuwe generatie mannetjes stoomt zich klaar om het stokje (de Fallus: symbool van actieve, dominerende subjectiviteit) uit de handen van de oude mannetjes te rukken. In ieder geval één oud mannetje lijkt het vrijwillig af te staan. "Daniël Dee beschouw ik als een waardig opvolger," zegt Jules Deelder op de frontcover. (Castratieverlangen?)

Het is vast aan De Geus te wijden dat Vierendeel (2005) op deze manier is ingelijst. (Welke uitgever wil niet zijn eigen kleine Rimbaud?) Niettemin, we weten nu: hier spreekt een dichter met de Fallus. Een "ik" met ballen. En inderdaad, het "glorieuze leven" blijkt vooral Dees eigen leven, en dat leven zal samenvallen met zijn wil. Tenminste, dat wil hij:

in plaats van een dagje madurodam
wil ik jaren zwerven door de ongekende
vlaktes en bergen van mijn eigen geest
("In plaats van")
Madurodam is ook mijn favoriete -- hoewel niet bijzonder originele -- metafoor voor Nederlandse burgerlijkheid en middelmaat; of zeg gerust: kleiner dan kleinmaat. (Vorig jaar werd er de Nacht van de Geschiedenis gevierd. Een nog mooiere metafoor. Met Geert "Ome Wim vertelt" Mak. Sorry; pet hate. Terug naar het verhaal.) Zijn Dees "ongekende / vlaktes en bergen" uiteindelijk niet ook aan de kleine kant? Zo niet, dan heeft hij ze met deze gedichten nog niet ontdekt. De gedichten in Vierendeel bewegen zich tussen "Jeugdsentiment" -- het eerste gedicht, als we de titelloze proloog niet meerekenen -- en "het hysterisch gekwaak van verkikkerd zijn" -- een terugkerende regel in het gedicht dat de bundel afsluit. "Jeugdsentiment" is natuurlijk een ironische titel, maar is "Op het dorpsplein" dat ook?

En wat is het toch met dichters van nauwelijks dertig die terugkeren naar hun dorp om er melancholisch op hun jeugd terug te blikken? Wat gaan ze doen als ze veertig zijn? Elegieën schrijven over hun studietijd? Geef die mensen een toekomst!

"Op het dorpsplein" begint met de veroordeling van "de stank van kleinburgerlijk uitwasemen". Deze wordt echter vrij snel verdreven door het zoete parfum van de nostalgie -- een geur die natuurlijk niet minder burgerlijk is. Het gedicht eindigt zo:

ik was een jongen dit een dorp en god overal

jij sliep met mij in de appelboomgaard
ik sliep met jou in het gras op de dijk

zelfde jongen nu een man zelfde dorp nu een stad
dat ik op deze plek in andere tijden andere vormen droomde
daarvoor heb ik ze mee al lijkt het verzonnen
hebben wij elkaar daadwerkelijk snoepje gevoerd

Wim Sonneveld, eat your heart out.

De bundel als geheel eindigt met "Eerste gedicht voor kleintje", een gedicht dat een poging illustreert om "vol overgave" verliefd te zijn. "Verkikkerd" staat er, en dat is inderdaad een beter woord, want werkelijke hartstocht kan het gedicht niet overbrengen. Wel wordt hier en daar hysterisch gekwaakt. Het gedicht besluit met een anticlimax:

reduceer mijn dikgelikte ijsbeerwinterdepressie
tot een smeltend ijsblokje in een longdrinkglas
met zo'n vrolijk gekleurd lullig parasolletje
De man met de Fallus relativeert zichzelf, of liever gezegd: geeft zijn minnares opdracht hem te relativeren. Uiteindelijk, onder alle bombast, valt het allemaal wel mee met zijn glorieuze leven en innerlijke berglandschappen. Hij is gewoon een jongen met een "lullig parasolletje". Is dat omdat hij in de bundel al zijn zaad verschoten heeft? Laat ik het zo zeggen: er spatte niet veel van de pagina's.

*

Hè bah. Met zo'n woordspeling aan het eind lijkt bovenstaande wel een echte recensie. Laat ik dan ook maar meteen pseudo-evenwichtig zijn en zeggen wat ik wel zeer interessant vond: Dees ritmegevoel. "Interessant" omdat ik het, vooral in de gedichten met langere regels, niet altijd kon begrijpen. Ik denk dat dat aan mij ligt. Is er Dee-audio (audeeo?) op internet aanwezig?

3 Comments:

Anonymous said...

Model-View-Controller in Web 2.0
In such an architecture, data is held in a data model that represents the relationships between all the different parts of information.
Hi, great blog here! You are book-marked!

I have a make money site/blog. There's plenty of make money information.
A visit sure will be appreciated.

6:00 PM  
Anonymous said...

Nice page. Visit me sometime. internet marketing

6:00 PM  
RobPeeters said...

This post has been removed by the author.

4:10 PM  

Een reactie plaatsen

<< Home